Waarom is aardrijkskunde belangrijk?

Uit een recent landelijk onderzoek onder bovenbouw-leerlingen van het VWO blijkt, dat zij de komende twintig jaar in Nederland op drie terreinen grote problemen verwachten: milieu, verkeer en overbevolking. Deze drie thema's zijn zonder moeite terug te vinden in het onderbouwprogramma en in de eindtermen van de diverse domeinen in de tweede fase. Aardrijkskunde sluit dus aan bij thema's die jongeren bezighouden.

Wat leer je bij aardrijkskunde?

Aardrijkskunde leert je in de loop van de jaren op vier manieren het ruimtelijke verstand te gebruiken.

Je leert om je te oriënteren in een steeds veranderende wereld.

Aardrijkskunde biedt praktische kennis die je kunt gebruiken als je op reis gaat of om het dagelijkse nieuws te volgen. Moderne, functionele topografie is een onderdeel van het programma.

Het vak geeft leerlingen zicht op de ruimtelijke geleding van de aarde. Je leert hoe gebieden van elkaar verschillen in fysisch, sociaal, economisch en cultureel opzicht. De onderlinge beïnvloeding van gebieden, de samenhang ertussen en de samenhang tussen verschijnselen binnen een gebied komen bij het vak aan de orde. Zo leer je de wereld beter begrijpen en krijg je respect voor andere culturen en volken. Dat is van essentieel belang in een maatschappij waar globalisering en integratie een grote rol spelen.

Aardrijkskunde gaat ook over de verdeling van de ruimte.

Wie heeft de macht en wie moet zich schikken en waarom? Wie wentelt problemen af op zwakkere gebieden? Welke landen gaan relaties met elkaar aan en welke juist niet? Aardrijkskunde leert door dit soort vragen hoe je ruimtelijke conflicten kunt beoordelen.

In een dichtbevolkt en welvarend land als Nederland is er strijd om de ruimte en dat zal in de 21e eeuw hoog op de maatschappelijke en politieke agenda staan. Welke invloed hebben burgers op de verdeling van de ruimte, de ruimtelijke ordening, om hen heen? De inrichting van gebieden wordt steeds minder bepaald door de eigenschappen van de gebieden zelf, maar door de externe verbanden (b.v. de EU) waarin die gebieden functioneren. Dit komt op diverse schaalniveaus (mondiaal, regionaal en lokaal) aan de orde bij aardrijkskunde.

Het vak leert waardering te krijgen voor de eigen omgeving.

Duurzaamheid wordt steeds belangrijker in een voller wordende wereld. Aardrijkskunde houdt zich van oudsher bezig met de aarde als woonplaats van de mens, maar ook met de mens als bewoner van de aarde. Aardrijkskunde behandelt thema's die op het snijvlak liggen van mens en natuur. Welke invloed hebben klimaat, bodemgesteldheid, reliëf en de al dan niet aanwezige natuurlijke hulpbronnen op het ruimtelijk handelen van de mens? Is de natuur een productiemilieu of zien we het als een leefmilieu? Het vak aardrijkskunde laat je nadenken over dit soort vraagstukken.

Oudste bekende wereldkaart van Petrus Plancius uitgegeven in 1590, bibliotheek Universiteit van Amsterdam